Hẳn chúng ta không còn xa lạ gì với món đồ chơi cho trẻ em đến từ Nhật Bản mang tên Kendama nhỉ?

Thế nhưng không phải ai cũng biết được những sự thật thú vị của người bạn này đâu!

Ngược dòng lịch sử

Nhiều người nghĩ rằng Kendama được sinh ra tại Nhật Bản. Thật ra, Kendama có nguồn gốc từ Pháp. Bấy giờ, vào khoảng thế kỉ thứ XVI, tổ tiên của Kendama tại Pháp mang tên Bilboquet. Hình dáng của Bilboquet khá đơn giản, bao gồm một tay cầm có đỉnh nhọn và một quả bóng gỗ được khoét lỗ để vừa khớp với đỉnh nhọn ấy. Chúng nối với nhau bằng một sợi dây. Cách chơi Bilboquet cũng khác so với Kendama. Người chơi Bilboquet chỉ cần tung và bắt bóng sao cho bóng rơi đúng vị trí của đỉnh.

Bilboquet – tiền thân của Kendama
Bilboquet – tiền thân của Kendama

Đến thế kỉ XVII, thời Edo (năm 1603- 1868), Bilboquet được mang đến Nhật Bản qua con đường tơ lụa. Ở thời điểm này, Kendama thu hút những người lớn tuổi. Họ coi Kendama như trò chơi uống rượu, ai không thực hiện được sẽ bị phạt rượu. Đến thời Minh Trị (1868-1912) và Taisho (1912- 1926), Kendama bắt đầu trở nên phổ biến với trẻ em. Vào thế kỉ XX, Kendama được “lột xác” và bắt đầu mang hình dáng của một cây búa với đỉnh nhọn, hai đĩa lớn-nhỏ, một đĩa ở chân đế và quả bóng có khoét lỗ. Chiều cao tiêu chuẩn là 17,94cm. Cách chơi Kendama cơ bản nhất là tung và bắt bóng tại đỉnh hoặc 1 trong 3 đĩa.

Kendama parts
Về cơ bản, kendama gồm 2 bộ phận chính là tama (bóng) và ken (toàn bộ thân)

Đỉnh cao của Kendama là vào năm 1975, khi mà Hiệp hội Kendama Nhật Bản ra đời. Người thành lập Hiệp hội này là ông Issei Fujiwara. Ông cùng những người đồng sáng lập Hiệp hội đặt ra các quy định, luật chơi cũng như hệ thống đánh giá năng lực người chơi. Kéo dài đến những năm gần đây, du khách nước ngoài có cơ hội tiếp xúc với món đồ chơi này. Họ cảm thấy rất thú vị và mang Kendama giới thiệu cho những người bạn của họ. Các đoạn clip về Kandama được tung trên mạng, tạo nên cơn sốt khắp thế giới. Theo đó là sự thành lập Hiệp hội Kendama châu Âu, Hiệp hội Kendama Anh Quốc và hàng loạt các câu lạc bộ Kendama lớn nhỏ khác trên khắp thế giới. Có thể nói, Kendama một lần nữa đã tạo nên trào lưu tác động mạnh mẽ đến mọi người.

Các cuộc tranh tài

Cuộc thi Kendama đầu tiên tại Nhật được tổ chức bởi Hiệp hội Kendama Nhật Bản vào năm 1979 và duy trì đến ngày nay. Ngoài ra còn có các cuộc thi Kendama nổi tiếng như Kendama Championship, Kendama World Cup luôn là tâm điểm thu hút những người đam mê Kendama ở mọi độ tuổi.

Gần đây nhất là cuộc thi Kendama World Cup 2018 tổ chức tại Hatsukaichi, Nhật Bản. Hình thức của cuộc thi này khác hẳn so với những cuộc thi trước đây. Tại Kendama World Cup, người chơi không đơn thuần cố gắng đạt thật nhiều điểm trong thời gian giới hạn mà còn phải phô diễn các kĩ thuật khó nhằn, kéo theo là các vòng đấu tay đôi, thử thách về tốc độ,  freestyle,… Ba giải thưởng cao nhất trị giá  ¥50 000, ¥100 000 và  ¥500 000 (khoảng từ 9 triệu đến 94 triệu).

Người vinh dự thắng giải trong cuộc thi này là chàng trai Nick Gallagher 17 tuổi đến từ Hội Kendama USA.

Kĩ thuật

Người chơi có thể tự sáng tạo ra các kĩ thuật chơi riêng nhưng để được công nhận là người chơi kendama thực thụ, họ phải đáp ứng ít nhất 10 kĩ thuật ở trình độ Kyu (sơ cấp) do Hiệp hội Kendama Nhật Bản quy định.

Trong 10 kĩ thuật đó, có 5 kĩ thuật mà người chơi phải thuần thục là Ozara-Chuzara-Kozara, Tomeken, Nihon Isshu, Hikoki và Toudai.

1. Ozara – Chuzara – Kozara: Đĩa lớn, đĩa trung và đĩa nhỏ

Người chơi sẽ làm quen với động tác tung và đón bóng ở phần đĩa lớn, đĩa trung hoặc đĩa nhỏ. Kĩ thuật này giúp người chơi quen với cảm giác bóng, thời gian bóng rơi, vị trí cầm Ken và tư thế thăng bằng.

Nghe có vẻ phức tạp và phiền phức nhỉ?

2. Tomeken:

Đây là kĩ thuật đòi hỏi người chơi phải tinh mắt và khéo léo di chuyển sao cho bóng và phần đỉnh khớp với nhau. Ban đầu bạn có thể thấy khó nhưng một khi đã thuần thục rồi thì sự nhạy bén và khả năng căng chỉnh vị trí bóng rơi của bạn đã được cải thiện đáng kể rồi đấy!

3. Nihon Isshu: Một vòng Nhật Bản

Đúng như tên gọi Nhật Bản Nhất Chu (một vòng Nhật Bản), kĩ thuật này là sự kết hợp của Kozara – Ozara và Tomeken.

4. Hikoki: Phi cơ

Kendama đòi hỏi sự linh hoạt rất nhiều. Ngoài phần thân ra thì phần bóng cũng được dùng làm trụ. Hikoki là biến thể của Tomeken nhưng điểm trụ, lực tác động và điểm rơi đã thay đổi, tạo nên thách thức mới tới người chơi.

5. Toudai: Ngọn hải đăng

Khi đã quen với bốn kĩ thuật trước hẳn bạn sẽ nghĩ Toudai sẽ không là trở ngại nhưng bạn lầm to. Điểm trụ là bề mặt tròn của bóng nên khi tiếp xúc với phần đĩa trung của Ken rất dễ trượt.

Tuy nhiên, để đạt được danh hiệu dân chơi Kendama chuyên nghiệp, người chơi còn phải đối mặt với trình độ cao hơn là Jun-Shodan (trung cấp) và Dan (thượng cấp).

Có vẻ như con đường chinh phục Kendama không đơn giản chút nào hết!

Sự phong phú

Ngoài kĩ thuật thì kiểu dáng của Kendama cũng được chú trọng. Nếu như trước đây Kendama có phần Ken làm từ gỗ và Tama mang màu đỏ tươi thì giờ đây, những thế hệ sau của nó mang màu sắc và chất liệu khác nhau, góp phần thể hiện cá tính và cái “tôi” của người chơi.

Kendama tí hon
Kendama tí hon
Moé kendama
Moé kendama
M&M Kendama
Cả kendama dành riêng cho fan của M&M

Cho đến nay, hình ảnh của Kendama đã trở nên quen thuộc với mọi người. Kendama không chỉ là một trò chơi cho trẻ em nữa mà nó đã trở thành một bộ môn thể thao truyền thống giúp người chơi rèn luyện sự nhạy bén, khéo léo của tay và mắt. Ngoài ra, đó còn là cách để lĩnh hội sự cân bằng, bình tĩnh. Nếu bạn có dịp đặt chân đến Nhật Bản, Kendama chắc chắn là món quà thú vị và bổ ích để dành tặng bạn bè đấy!